Հարցնում եմ զորամասում, թե արդյո՞ք կարելի է նկարվել զինվորների հետ: Հաստատող խոսքեր եմ լսում, ապա մոտենում եմ նրանց, առաջարկում նկարվել: Ես չեմ ճանաչում այս զինվորներին, բայց ուզում եմ հավերժանա այս պահը: Նրանք մի կողմ են քաշվում ու լայն բացվում է տարածքը, և ես նկարվում եմ նրանց հետ` իրենց կողքին կանգնած, հպարտության ներքին զգացումով:
Նայում եմ հանկարծ նրանց դեմքերին, ուզում եմ կարծես նրանց ճանաչել, և ինձ շատ ծանոթ դիմագծեր կան, որ հայկական են, հարազատական: Եվ այսպես հերթով մոտենում եմ ես նրանց խմբերին… Գուցե Հայկ է նա, կամ գուցե Տիգրան, իմ մտքում այնտեղ Արամներ կան շատ, նույնքան էլ` Դավիթ, և ինչքա~ն մայրեր սպասում են նրանց…
Ես նրանց չգիտեմ, բայց մի բան պարզ է, որ ԶԻՆՎՈՐԸ մեր բոլորինն է: Ու ես այդ իսկ զգացողությամբ նկարվում եմ նրանց հետ, բայց ինչու՞ եզակի ասացի` հենց այնպես ԶԻՆՎՈՐ` առանց -ներ մասնիկ ավելացնելու, այն էլ` մեծատառով: Այսինքն` այդ խոսքում նա դառնում է ընդհանրական, նա բոլորիս հետ է մեր մտածումներում: Ու րոպեների ընթացքում նրան տեսնում եմ քայլելիս, դոփում է գետինը խրոխտ ու հպարտ, ու այդ դոփյունից սիրտդ է թնդում, հոգիդ լցվում է անհուն բերկրանքով: Հանկարծ ԶԻՆՎՈՐՆ ազգային հնչեղ երգ է հնչեցնում, տեսնում ես նրանք երգել էլ գիտեն, ու հին «Քոչարին» փարվում է նրանց, և երգն այդ հարազատ սրտեր է լցնում: ԶԻՆՎՈՐԸ հանկարծ իր ուժն է փորձում, դառնում է հաղթող կամ գուցե պարտվող, բայց իր ընկերն է դիմացը կանգնած, և նա զգոն է, զենքն էլ` իր ձեռքին վտանգի պահին:
Զինվորի կողքին փոքրիկ մատուռ կա` նրանց հանգիստը վերևից հսկող, որ մեղմ ղողանջով, աղոթքի խոսքով նրանց անդորրը չի ուզում խախտել: Վառվող մոմերի առկայծումներում նրանց դեմքերն եմ ես ուզում տեսնել, նոր անուններ կան ու նոր հերոսներ, Վարդան են նրանք կամ գուցե Վահան, կարևոր չէ դա, ԶԻՆՎՈՐՆ են նրանք հայոց աշխարհի, որ խաղաղ կյանքի երազանքով լի` երգում են նրանք ու նույնիսկ` պարում, վտանգի ժամին` կռվում են նրանք, հայոց անառիկ սահմանն են պահում:
Նատաշա Պողոսյան Արցախի վաստակավոր մանկավարժ, Մարտակերտի Վլադիմիր Բալայանի անվան միջնակարգ դպրոցի հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի