Երբեմն երկմտում ենք, թե անցած դարասկզբին ինչու հայն այնքան խեղճ գտնվեց, որ Մեծ եղեռնով անցավ, ու մեկուկես միլիոն զոհ ունեցանք: Այդ նույնը կարող ենք ասել հիմա, երբ բազմաթիվ յուրացումների մասին ենք տեղեկանում, որ պետական չարաշահումներ են եղել, կաշառակերություն, բայց մի ամբողջ ժողովուրդ ի վիճակի չի եղել կանգնեցնելու չարերի երթը: Այո՛, երբ դար առաջ ամենուր կոտորածի, ցեղասպանության սարսափելի գույժն էր հնչում, մեր անցած ու նոր օրերում թալանի մասին են ահազանգում, թե ովքեր ինչ ճանապարհներով գերհարստացան և խաբեցին ժողովրդին, աղքատացրին հայոց երկիրը:

Տարիներ շարունակ պատերազմական իրավիճակում գտնվող երկրի իրական թե մտացածին տարվա մարդ ու տարվա հերոս մեզ համար միշտ էլ զինվորն է եղել ու կա, բոլոր սիրո ու ակնածանքի խոսքերն ուղղվում են զինվորին, լավագույն սերուցքը՝ հավատի թե երդմնակալության, բաժին է հասնում զինվորին, մեր աչքերից հոսող արցունքները հեղեղվում են զինվորի համար... Զինվորը պաշտամունք է, որ հող է պահում, սահման պաշտպանում, և զինվորի ժպիտը բոլորիս սրտերում է, բոլորիս հավատարմության խոսքերը զինվորի համար են, մեր թաքցրած խոսքերի պահուստն էլ զինվորինն է, մեր բոլորիս լույսը, ամեն մեկիս սրտի խոսքը զինվորի անփորձանք կյանքի համար է...
Ու հանկարծ...Այստեղ կանգ եմ առնում, երբ այս յուրացումները դեպի հող հայրենին պահող զինվորն ու դիրքերն են տանում:
Անուններ չեմ գրում, բայց երբեմն ինձ թվում է՝ թալանելու, խաբելու, հարստանալու հիվանդագին մոլուցքը նրանց արյան մեջ է... Ու այս օրերին ես սարսափում եմ, որ զոհվածի մայրն է բարձրաձայնում, թե զինվորն ապրիլին խոտով էր սնվում: Սարսափում եմ, որ ասում են՝ ապրիլին զինտեխնիկան կանգ էր առել կեսճանապարհին՝ վառելիք չլինելու պատճառով: Այո՛, սարսափում եմ, որ զինվորի բաժինը ու նաև դպրոցականների նամակները տեղ չեն հասել, և գիտեմ, որ զիվորն ապրիլին զոհվել է ծարավ՝ շուրթերը ջրի կարոտից չորացած:
Սարսափելի է, երբ Հայաստանն անխնա թալանվել է, առավել սարսափելի է, երբ գիտենք ինչ կառավարական պարգևների տեր են այդ բոլոր երկիր թալանողները, որ հպարտ քայլել են մեքենաների շքերթով, իրենց թիկնապահների ուղեկցությամբ ու խուսափել պետական հարկերից, զարմացրել շրջապատին իրենց առանձնատներով, կազմակերպած խրախճանքներով, հյուրերի ճոխ նվիրատվությամբ... Բայց տեսանելի է նաև, որ լրագրողների հարցերից խուսափում են այդ փառահեղ ապրողներից շատերը, ու ոչ թե ասելիք չունեն, այլ չգիտեն ինչպես ասել, որ ծիծաղելի չլինեն իրենց արտահայտած մտքերի քաոսում:
Միշտ էլ ականատես եմ եղել անարդարությունների, շատերի առջև ընդվզել եմ, ըմբոստացել, երբեմն դարձել աչքի փուշ: Նաև հիշում եմ, որ մեր նախագահի առաջին ընտրության նախօրեի քարոզարշավին՝ տարիներ առաջ, մի ամբողջ հասարակության առջև հարց եմ բարձրացրել, թե արդյո՞ք նա կարողանալու է վերացնի օրենք պահող իշխանավորների ապօրինությունները: Գուցե հարցս անակնկալ էր այն ժամանակ, բայց ցավալիորեն երկրորդ անգամ ընտրությունների նախօրեին նորից մարտակերտցիների առջև հարց բարձրացնողը ես էի՝ մի այլ ոլորտում կատարված անարդարությունների մասին: Հաջորդ օրը մայրաքաղաքում մի պետական պաշտոնյա ինձ խորհուրդ էր տալիս՝ նորից չդիմել երկրի նորընտիր նախագահին, իր իսկ խոսքերով՝ նա բազմաթիվ խորհրդատուներ ունի, նաև՝ հոգեբաններ, կմտածեն, որ այս ուսուցչուհին հոգեկան խնդիրներ ունի, ով ամեն անգամ բողոքում է:
Այո՛, ես չկանգնեցի, իմ արդարությանը հասա, նույնիսկ Արցախի նախագահական նստավայրում տարիներ առաջ շնորհակալություն հայտնեցի երկրի նախագահին այն արդարության համար, որ հաստատվել էր իմ շուրջը: Եվ այդ օրվանից ինձ թվաց՝ այդ արդարությունը բազում տարածքներ ունի մեր շրջապատում, ու այսօր էլ հուսով եմ, որ Արցախը զերծ կմնա այն ապօրինություններից ու չարաշահումներից, որոնք տեսանելի են դարձել Հայաստանում: Նաև՝ երանի~ թե արցախցիներս երբևէ հուսախաբ չլինենք ու ապրենք միայն երկարատև խաղաղության ակնկալիքով:
Նատաշա Պողոսյան