Այսօր ծաղիկներ խոնարհվեցին Սումգայիթի նահատակների հիշատակին: Դպրոցում մեր երեկվա միջոցառման վերլուծությունն էր` կարծիքների փոխանակություն, հիանալի արձագանքներ դրա մտահղացման, գրքի քննարկման, անմեղ զոհերի հանդեպ հարգանքի դրսևորման մասին: Նորից 7-րդ ա դասարանում աշակերտների զգացած ապրումների մասին է խոսվում, նորից 12-րդ հումանիտար դասարանում նստարաններին Լևոն Ադյանի «Հեռացող եզերք» գիրքն է, առանցքում` նրանց` վեպից ստացած անցած տպավորությունները, որ այդ օրը Մարտակերտի պատմաերկրագիտական թանգարանի պատերի ներսում մի նոր շունչ էին ստացել:
«Ես խոսելու ունակությունս կորցրել էի, երբ խորասուզվել էի վեպի ընթերցանության մեջ: Առաջին անգամ գիրքն ընթերցելիս զգացի, թե որքան թանկ և որքան դժվար է լինում բաժանումը: Սումգայիթում և Բաքվում կատարվածը ճակատագրական եղավ շատերի համար, այն ծրագրավորված է եղել նախօրոք, այդ են վկայում ջարդարարների մոտ հայերի բնակարանների ցուցակների առկայությունը, այդ ոճիրն իրականացնելու համար արտադրամասերում մետաղաձողերի և այլ գործիքների պատրաստումը: Երեք օր շարունակ նրանց բռնությունները զարհուրելի էին, ջարդարարների գործողությունները` անօրինակ դաժան: Անմահ գործեր շատ են եղել: Ինձ թվում է` կանմահանա նաև այս վեպը: Իր առաքինությամբ մարդասիրության օրինակ է նաև Ադյան արձակագիրը» /Դանիելյան Անուշ/:
«Կարդացի գիրքը, խառնվել էին մտքերս, ուզում էի արտահայտել այն, ինչ կա ներսումս, բայց ասես ոչ մի կերպ չէի կարողանում բացատրել զգացածս: Կյանքը շատ դաժան է, չես կարող պատկերացնել, թե քեզ համար ինչ է պատրաստել հաջորդ վայրկյանին: Վայրագությունների ալիքը սրբեց-տարավ իր ճանապարհին եղած ամեն ինչ: Դաժան ճակատագրի արժանացավ Ռենան` սպանվելով իր իսկ ազգի խուժանի կողմից: Երանի թե հնարավոր լիներ անզգայանալ ու չզգալ այն ցավն ու տանջանքը, որն ինձ պարուրեց գիրքը կարդալուց հետո»: /Բաղրյան Իննա/:
«Դժվար է, երբ տխուր է հոգիդ, երբ չես կարողանում ժպտալ, երբ ներսումդ տիրում է դատարկություն: Կարդալով վեպի առաջին էջերը` մտածում էի, թե ինչքա~ն գեղեցիկ է այստեղ սերը, ինչքա~ն սքանչելի է պատկերված նոր ծնվող զգացումը: Բայց երբ կարդացի դաժան սպանությունների մասին, մտքերս մութ գիշերվա նման խառնվել էին: Սիրտս ցավում էր` Ռենայի նկատմամբ դաժան բռնության դրվագը կարդալիս: Տխրությունն իր պաղ շնչով պատել էր հոգիս: Ամեն ինչ գունազուրկ էր դարձել, սառույցով էին պատվել սրտիս զարկերը: Ամենաանտանելի վիշտը հոգու ցավն է, բայց ակամայից սովորում ենք դրան ու ապրում այդ ցավով րոպե առ րոպե, ժամ առ ժամ, օրեր, տարիներ և ամբողջ մի կյանք: Իսկապես ամենացավալին այն է, որ կորցնելով մեզ համար ամենաթանկ մարդկանց` մեզ ոչինչ չի մնում, քան համակերպվել նրանց կորստին» /Արզումանյան Լադա/:
«Այս գրքում գրողն ապացուցեց, որ սերը չի ճանաչում ազգություն, հավատ ու տարիք: Ափսոս, որ այդ գեղեցիկ սերն ունեցավ այդպիսի վերջաբան: Ես ընդհանրապես դեմ եմ, որ հայն այդ ազգի հետ ընտանիք կազմի, բայց երևի այն ժամանակներում դա սովորական էր, իսկ հիմա` անհնարին բան: Երբ այն դաժանությունների մասին կարդացի, հոգումս դատարկություն էր, բայց նաև ինձ հուսադրեցի, որ այս ոճրագործները պատասխան են տալու մի օր` իրենց անմարդկային արարքների համար» /Կարապետյան Սյուզաննա/:

 Ես փակում եմ այս գիրքը, որ բացել էի դպրոցում անցած փետրվարին: Այս մեկ տարում այն մեզ հետ էր, մեր հոգում և դարձել էր մեր լավ ու վատ օրերի ուղեկիցը... Գիրք, որի մասին այս մեկ տարվա մեջ ամենուր լսել եմ, որ սա այն ամենահետաքրքիր գիրքն է, որ մի շնչով է ընթերցվում, իսկ որպես մանկավարժիս ամփոփիչ խոսք` վստահորեն կարող եմ ասել, որ սա այն գիրքն է, որ բացում ես սիրով, ընթերցում` հափշտակված, փակում` ափսոսանքով:

Նատաշա Պողոսյան