Մեծագույն սիրով շնորհավորում եմ արցախդստեր ծնունդը, բայց նաև մտահոգ եմ սերնդի համար... Ո՞վ է մեղավորը, որ այս փոքրիկն էլ պիտի արտագաղթի...Դեռ նոր է անվանակոչվել Վիկտորյան, ով Մարտակերտի Վլ. Բալայանի անվան միջնակարգ դպրոցի 2006 թվականի՝ իմ դասղեկական դասարանի շրջանավարտ Արման Գրիգորյանի նորածին բալիկն է:
Արմանն ինձ համար հարազատ դարձած անձնավորություն է, մեծացել է իմ հարևանությամբ ապրող ընտանիքում: Քսան տարվա մեր ընտանիքների մտերմությունն ամրագրել է մի ազնիվ բարեկամություն, որ արյունակցական չէ, այլ հոգով, հասկացվածությամբ, միմյանց հանդեպ ունեցած մեծագույն հարգանքով ու սիրով:
Այս տարիների հեռվից նա ինձ երևում է որպես դպրոցական, ով շատ հանգիստ ու հավասարակշռված կերպար էր, յուրաքանչյուր ուսուցչի՝ իր պահվածքով երանության զգացողություն փոխանցող մի դեռահաս, ով չափազանց կոկիկ էր, հրաշալի կեցվածքով, նուրբ ժպիտով, դասերի հանդեպ ուշադիր պատրաստականությամբ: Նա բուհ ընդունվելու համար մասնակցում էր ինձ մոտ հայոց լեզվի անհատական պարապմունքներին՝ նույն ազնիվ զգացողությունն իր ներսում ամփոփած: Շուտով դարձավ Արցախի պետական համալսարանի ուսանող, նորից ականատես եմ նրա ուսանողական կյանքին, իսկ զինվորական պարտադիր ծառայության տարիներին հպարտության անթեղված զգացում կար հոգումս նրա և բոլոր այն զինվորների հանդեպ, ովքեր հող հայրենին են պաշտպանում՝ հայրենասիրության ուսուցանած դասն իրենց հոգում սերտած:
Տարիներ առաջ մասնակիցն եմ նրա հարսանեկան գեղեցիկ արարողությանը, հրաշալի դրական հույզերի մի ամբողջություն գալիս էր ազդարարելու, որ մի նոր ընտանիք է ստեղծվում, նոր երազանքներ են իրականացվում, ու այդ նորի մեջ սերնդափոխության ծիլերն իրենց ավիշները կտարածեն, որ հավերժ ապրի այս անառիկ ամրոցը, որ հայրենի տուն է կոչվում, հարազատ Արցախ: Բարձրագույնն ավարտած Ռուզաննայի հետ ընտանիք ստեղծվեց, բայց երկուսի համար էլ աշխատանքի տեղավորվելու փորձերն ապարդյուն էին...
Ո՞վ է մեղավորը, որ մարդն ստիպված մեկնում է արտագնա աշխատանքի, ո՞վ պիտի կանգնեցնի այս արտագաղթը, որ մարդը հուսահատորեն ընտրում է այդ ճանապարհն իր ապրուստը հոգալու համար: Ո՞վ է մեղավորը, որ ընտանիքներ են մասնատվում, ու իմ կողքին հավերժ բարեկամության անխզելի թելերով կապված այս ընտանիքն էլ ստիպված է մեկնել օտար ափեր:
Այս օրերին Արմանը վերադարձել է այն հեռուներից, եկել է իր փոքրիկ դստեր ծննդյան ավետման երջանկությունն զգալու, ապրելու հայրիկ դառնալու մեծագույն հրաշքը, վալելելու այս բալիկի անմեղությանը պարուրված սերը... Բայց նա նորից պետք է հետ վերադառնա. այնտեղ՝ այն հեռուներում, արտագնա աշխատանք ունի նա:
Տխրում է հոգիս, նորից ուզում եմ հարցնել, ընդհանրական դարձած այս հարցումը նորից բարձրաձայնվում է՝ ո՞վ է մեղավորը, որ հայը հեռանում է իր հարազատ օջախից, ո՞վ է մեղավորը, որ այս ծնված փոքրիկ բալիկն էլ իր մայրիկի հետ ամիսներ անց պետք է մեկնի հեռավոր ափեր...
Իսկ այնտեղ հարազատներ ունի այս նորածին մանուկը՝ պապիկ դարձած ու բոլորիս կողմից մեծագույն հարգանգի արժանացած Արմիկ Գրիգորյանը, ով երեք տասնամյակ և ավելի տարիների զինվորական նվիրյալ ճանապարհ անցնելուց հետո թոշակի է անցել, բայց այստեղ ուրիշ աշխատանք չգտնելով՝ այս օրերին օտար ափերում է աշխատում: Ո՞վ է մեղավորը, որ այս փոքրիկ բալիկի հորեղբայրն էլ արտագնա աշխատանքի է մեկնել, սիրելի հարսնացու ունի այստեղ, որ գերազանց բարձրագույնն է ավարտել, բայց նա էլ շուտով ընտանիք կկազմի ու կմեկնի օտարության:
Իմ «մեղավոր «ով»-երի» շարանը չի ավարտվում, երբ ականատես եմ, որ իմ կողքին այս գեղեցիկ զինվորական ընտանիքի երեք տղամարդիկ արտագնա աշխատանքի են մեկնել, բայց ընտանիքի միակ աշխատող մայրն այստեղ շարունակում է իր զինվորական ծառայությունը, իսկ դուստրը Հայաստանի բարձրագույն բուհերից մեկի գերազանցիկ ուսանողուհին է:
Ինչու՞ են այսպես իրարից հեռանում ընտանիքի անդամները, ինչու՞ են հարազատների կարոտները տարածքներով կամրջվում... Եվ վերջապես՝ ո՞վ է մեղավորը, որ Արցախի այս նորածին բալիկն էլ պիտի արտագաղթի...
Նատաշա Պողոսյան