Թաքցնե՞մ, երբ թաքցնելու բան չկա, կսկիծ կա, ահռելի ցավ, արցունք, խուլ հառաչանքներ... Այս անգամ փրկության համար մեր շենքի ներքնահարկի նկուղը միակ ապահով տարածքն էր, որտեղ ապաստան գտանք մի քանի ընտանիք:

Սառը օդն ու խոնավությունը, պատերի գորշությունը մեզ այդ պահերին այլևս չէին վանում, բայց ամեն մի արկի պայթյունից սիրտդ վեր է թռչում, ուզես, թե չուզես սարսափահար կառչում ես պատից կամ կուչ ես գալիս, սպասում հաջորդ հարվածին, երբեմն նույնիսկ ականջդ ես փակում, ոչինչ չլսես, միայն թե հանկարծ դու քեզ չկորցնես...

Այս անգամ հինգ մայրեր էինք այնտեղ ու մեր մեջ պատերազմ տեսնող փոքրիկ թոռնիկս: Քնաթաթախ նրան արթնացրինք, ներքնահարկում միայն ուշքի եկավ` չգիտակցելով անգամ, թե ինչ է տեղի ունենում... Ու այսպես մի քանի ժամեր...

Ամեն մի արկի հուժկու հարվածից երբեմն նույնիսկ լռվում ես հանկարծ, տեսնես որտեղ էր, շառաչուն ընկավ, հանկարծ մարդկային զոհեր չլինեն: Ու այսպես րոպեն ժամեր դարձած` լուսաբացի լույսի ենք սպասում, միայն թե լույսը հանդարտ բացվի...Ու այդ լույսի հետ խուլ հառաչանքներ, արցունքներ կան շատ, մեր կողքին քայլող, սահմանը պահող զոհի անուն կա, ավերված տներ, ավերված հոգի, հայրիկ կորցրած փոքրիկ զավակներ, այրացած կին կա , սգավոր մայրեր...Ու այսպես անվերջ գրկում ես ցավը քեզ ընկեր դարձած, ուզում ես գոչել, ամբողջ աշխարհին ցասումդ հայտնել, որ մենք էլ հանգիստ ապրել ենք ուզում ...

Ավերված հոգի տեսե՞լ է աշխարհը, որ երբեմն դառնում է ցասում, երբեմն աղերսում, կառչում է հողից, աղաղակում հանկարծ, երբեմն նույնիսկ երբ վհատվում է, ուզում ես թափ տալ, որ նա չմեռնի, ուզում ես կյանքդ պատնեշ դարձնել, ու եթե հանկարծ կյանքդ չլինի, միայն թե հոգիդ, ավերված հոգիդ հանկարծ չմեռնի... Այս պահին լուռ եմ, լռությունս է միայն խուլ աղաղակում...

Նատաշա Պողոսյան
Արցախի վաստակավոր մանկավարժ,
Մարտակերտի Վլադիմիր Բալայանի անվան միջնակարգ դպրոցի
հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի