Տեսնելով մեր երկրի առողջապահական ու հասարակական կառավարման կոլապսը՝ ես այլևս լուռ մնալ չեմ կարող։ Մարդիկ, պարզվում է, մեր վրա փորձարկումներ են անում։ Ասենք՝ փորձում են հասկանալ՝ մենք մեզ ինչպես կդրսևորենք կարանտինային ռեժիմում, երբ իմանանք, որ մեր երկրում կան 20-30 վարակված, իսկ մեկ ամիս անց կփորձեն հասկանալ՝ մենք ինչ կանենք, եթե իմանանք, որ թիվը մեկ-երկու օրից կհասնի 3000-ի, մահերը 45-50-ի։ Եթե անսանք Փաշինյանի այն խոսքին, որ այս համավարակը պատերազմ է, դա նշանակում է, որ պատերազմի մեր առաջնորդը թքած է ունեցել մեր կյանքերի վրա, և հիմա էլ ունի թքած։

Ես չեմ էլ կարող պատկերացնել, թե մեզ պատուհասած այս պատերազմից տարիներ անց, երբ կստեղծվի ինչ որ հանձնաժողով, որը կքննի իշխանությունների գործունեությունը պատերազմի օրերին, ձեր հալն ինչ է լինելու։ Ակամայից մի բան հիշեցի՝ հիշում ե՞ք՝ որ ապրիլյանի օրերին բազմաթիվ շնաբարո դուրսպրծուկներ աջ ու ձախ կաղկանձում էին, որ պատերազմի պահին գեներալ Խաչատուրովը բիլիարդ խաղալուցա եղել ու ասելա՝ լավ դե ոչինչ։ Էդ ամեն ինչը ու էդ կեղտոտ լուրերը տարածում էին այն ժամանակների ընդդիմադիր, ներկայումս՝ իշխանամետ լրատվականները, ու բացարձակապես նույն զոմբիական մասսան այդ ամենը հալած յուղի տեղ էր ընդունում։
Երկու դեպքում էլ պատերազմ էր, առաջինը՝ թուրքի դեմ, երկրորդը՝ վիրուսի։ Թուրքն էլ իր տեսակով վիրուսի պես մի բանա, որը 1915 թվին 1,500,000 հայի կյանք տարավ, Սումգայիթում և այլն։ Երբ ապրիլյան օրերը վրա հասան, առաջին իսկ պահից, առաջին իսկ ինֆորմացիայի դեպքում մեր գեներալիտետը կոնսոլիդացվեց ու միանգամից անցավ ռազմավարական պլանի իրականացմանը։ Գեներալից մինչև զինվոր, քաղաքացուց մինչև գյուղացի՝ իրենց վրա վերցրեցին պատերազմի ծանր բեռն ու այդ բեռը պատվով տարան։ Կրկին անգամ թուրքական համաճարակը հետ մղվեց՝ տալով ահռելի կորուստներ։
Եկեք գանք այս պատերազմին։ Եթե ապրիլյան օրերին պատերազմը ծնվեց կարծես ոչնչից, ապա այս պարագայում թշնամին, տվյալ դեպքում վիրուսը վաղուց մեր սահմանների մոտ էր։ Նա հյուսիսից, հարավից, արևելքից ու արևմուտքից իր մասին զգացնել էր տալիս, զգացնել էր տալիս, որ ամեն պահի հարձակվելու է։ Իսկ ի՞նչ էր անում մեր գերագույն հրամանատարը՝ քարոզարշավ էր անում՝ գլխին մարդկանց հսկայական խմբեր կուտակելով։ Ի՞նչ էր խոսում թշնամու մասին այդ հրամանատարը՝ պինցետով ու օղիով չեզոքացնելու է։ Ո՞ւմ վրա էր հույսը դրել, մտածում էր, որ յուր ֆեյքերի գվարդիայով կարող է հաղթե՞լ թշնամուն։
Այս ամենի պատճառով է, որ մենք այս պատերազմում տապալվեցինք, ինչքան էլ մեր նվիրյալ ու սեփական կյանքը զոհասեղանին դրած բժիշկ-զինվորները մարտնչում են։ Սա ուղղակի պարտություն չէր, սա տապալում էր, կապիտուլացիա՝ այլ կերպ ասած։ Հարևան Վրաստանը այս պատերազմում դեռ մարտնչում է՝ պատճառը այդ պատերազմը ղեկավարողների պրոֆեսիոնալիզմի մեջ է։ Հիմա՝ երբ այլևս զգում եք, որ տապալվել եք՝ ասում եք, որ դուրս գանք տներից արդեն՝ միևնուն ժամանակ վախացնելով, որ վարակակիրները կարող են բազմահազար լինել, եթե քաղաքացին չհետևի կանոններին։ Չեմ պատկերացնում մի զինովորի, որ անասելի քաջությամբ ու պրոֆեսիոնալիզմով կտոգորվի, երբ տեսնի, որ իր գեներալները տկար ու տգետ են, վախկոտ ու գործից չհասկացող։ Զինվորն այս դեպքում մենք ենք՝ քաղաքացիներս։ Մենք այս պատերազմում հրամանատար չունենք, քանի որ 2 օր առաջ մեր հրամանատարները փախան այդ պատերազմից՝ գործը բարդելով միայն մեզ վրա, երբ տեսան, որ իրենց փայ կռիվը իրենք չեն կարողանում տալ։
Մարդիկ կասեն, որ այս պատերազմը թակել է մնացած երկրների դռները։ Ուզում եմ հիշեք՝ այդ օրերին իրենց հրամանատարները ինչպես էին վերաբերվում դրան։ Նրանք միասնականության կոչեր էին անում, բանակն էին մտցնում քաղաքներ, խիստ կարանտինային ռեժիմներ էին սահմանում։ Այդ նույն ժամանակ մենք պինցետով կռիվ էինք տալիս ու տնական օղիով, իսկ խայտառակ անցաթերթիկները, որպես իսկանդերներ գրպաններիս՝ պայքարում էինք թշնմանու դեմ։ Սա խեղկատակություն է, ոչ ավելին։
Սա էլ կանցնի, հայ ազգը սրանից ավելի ծանր օրեր էլ է ունցել, բայց Աստված չանի, որ պատերազմն այլ սկսվի։ Սկսվի թուրքով, ու սրանք լինեն մեր հրամանատարները։ Աստված չանի։
Արմեն Ասատրյան