Այս նյութը գրելու առիթ հանդիսացավ մեր ընկերական միջավայրում մեկի կատարած գրառումը, որ նախարարներից մեկն ուղղագրական սխալ է թույլ տվել, ինքն ասել է, որ ուղղի, դրա արդյունքում նախարարը նրան հեռացրել է իր ընկերությունից: Որքանո՞վ է ճիշտ կատարել նախարարը կամ տվյալ անձնավորությունն այդ իրավիճակում:

Յուրաքանչյուր մարդ յուրովի պետք է տիրապետի խոսքի ոճին: Կյանքի տարբեր իրադրություններում հաճախ կարևոր է լինում ոչ միայն հաղորդվող միտքը, այլև՝ նրա արտահայտման ձևը: Քերականորեն ճիշտ կառուցված խոսքը դեռևս ճշմարիտ չէ, եթե նրանում հաշվի չի առնվում խոսքային իրադրությունը, խոսողի և խոսակցի ով լինելը, նրանց փոխհարաբերությունը, հանրային կյանքի տվյալ ոլորտը, որտեղ ասվում է խոսքը...Այսինքն՝ խոսքը պետք է նպատակահարմար գործածել, իսկ դրա համար պետք է տիրապետել խոսքի ոճին:
«Թավշյա» հեղափոխության առաջնորդին երբ անունով էին դիմում, դա նորմալ երևույթ էր, նաև մտերմական ոճի գործածություն, բայց երբ մի ամբողջ երկրի վարչապետ է նշանակվել ժողովրդի համակրանքին արժանացած մարդը, ապա նրա հետևից «Նիկոլ» կանչելը դառնում է վիրավորական, տհաճ գործողություն, որը պետք է շտկվի, հանրությունը պետք է գիտակցի, որ իրադրություն է փոխվել, հետևաբար պետք է փոխվի նաև մարդուն ուղղված դիմելաձևը:
Ես փորձում եմ գտնել պատճառը, թե ինչու նախարարը հեռացրեց այդ անձնավորությանն իր ընկերությունից: Ասում են՝ «այո՛» և «ո՛չ» ասելու բազմաթիվ ձևեր կան, այդպես էլ խոսքի ոճն է, որին պետք է տիրապետի յուրաքանչյուր ոք ու իմանա, թե ինչպես կարելի է մարդուն դիտողություն անել կամ ուղղել նրա սխալը: Համոզված եմ, որ ոչ մեկը ցավոտ չէր ընդունի իր սխալը, եթե շեշտվեր, որ երևի վրիպում է թույլ տվել կամ անզգուշաբար է կատարել տվյալ սխալը, այսինքն՝ ասելու ձև կա, նայած ինչ ոճով ես արտահայտվում դիմացինի հետ:
Ինքնաբերաբար հիշեցի այս պատմությունը, չնայած պարտադիր չէ, որ արքան ստեղծագործել իմանա: Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս 16-րդը սիրում էր նաև բանաստեղծություններ գրել: Մի անգամ նա իր մոտ է կանչում հայտնի բանաստեղծ և գրականության տեսաբան Բուալոյին: Կարդում է իր բանաստեղծությունը, պահանջում կարծիք հայտնել: Ինչպես արքայի բոլոր բանաստեղծությունները, այս մեկն էլ շատ թույլ էր: Բայց հզոր արքային չէր կարելի զայրացնել, իսկ Բուալոն էլ չէր ուզում ստել: Մի քիչ մտածելուց հետո նա պատասխանել է. «Ո~վ արքա, Դուք այս անգամ կամեցել եք վատ ոտանավոր գրել, և դա լիովին հաջողվել է Ձեզ»:
Իհարկե, ամեն ոք չի կարող այսպիսի սրամիտ պատասխան տալ, բայց մենք բոլորս էլ հաճախ ավելի պարզ իրադրություններում բախվում ենք մտքի արտահայտման տարբեր ձևերին, կանգնում դրանց ընտրության անհրաժեշտության առջև՝ հասկանալով, որ խոսքը պետք է լինի ոչ միայն ճիշտ, այլև՝ նպատակահարմար: Խոսողը միշտ էլ խոսելիս ներգործում է լսողի վրա: Նա մերթ հուզում է կամ համոզում, մերթ ծաղրում է կամ ծիծաղեցնում, մերթ համոզում է կամ հորդորում...Նաև հիշենք, որ նույն միտքը տարբեր ձևով է արտահայտվում հրապարակային խոսքում, գրասենյակային գրագրություններում, առօրյա խոսքում կամ գեղարվեստական գրականության մեջ: Նույն մարդն էլ տարբեր իրադրական ոճերում կարող է երևալ, նրա խոսքը ինքնին տարբերվում է՝ կախված այն իրավիճակներից, որոնցում հայտնվում է նա:
Ու նաև կա հարցի մյուս կողմը՝ արդյո՞ք մեկ կամ մի քանի բառի սխալ գրությամբ կարելի է կարծիք կազմել մի ամբողջ համակարգ տնօրինող անհատականության, տվյալ դեպքում այդ նախարարի մասին: Հետևաբար մեզանից յուրաքանչյուրը պետք է տիրապետի խոսքի ոճին, որ իրավունք վերապահի իրեն՝ դիտողություն անելու կամ սխալն ուղղելու ցանկացած մարդու, ով էլ նա լինի:
Նատաշա Պողոսյան