Երկու տարի առաջ հայոց աշխարհին պատուհասած ազերիական ոհմակների հարձակումը, որ պատմության դասագրքերում կանվանվի «Քառօրյա պատերազմ» եզրույթվ, իսկական փորձություն դարձավ ոչ միայն Հայաստանի, այլև համաշխարհային հայության համար:
Կարևորը, որ այս պատերազմը տվեց մեզ, թերևս, դրանից քաղված դասերը պետք է համարել: Ցավոք, այն ոչ միայն ի ցույց դրեց հայկական կողմի բացահայտ առավելությունները թշնամու նկատմամբ, այլև ի հայտ բերեց այն թերությունները, որոնք, թվում է, պետք է չլինեին, բայց, որոնք, փաստրեն կային:
Արվե՞լ են, արդյոք, համապատասխան հետևություններ տեղի ունեցածից: Ակնհայտորեն՝ այո:
Ապրիլի 2-ին «Եռաբլուրում» զինվորական պանթեոնում ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանն, ի պատասխան ապրիլյան պատերազմից արված հետևությունների վերաբերյալ լրագրողների հարցադրման, փաստացի բացահայտել է այն խորքային փոփոխությունների էությունը, որ այժմ ընթանում են հայոց բանակում: «Մենք հասկացել ենք, որ երկրի պաշտպանությունը կենսակերպ է ողջ հասարակության, ողջ երկրի, ողջ պետական համակարգի, և դա է առանցքը մեր հետագա քայլերի, բոլոր այն ծրագրերի, նպատակների, որոնք պետք է կյանքի կոչենք, որպես ազգ-բանակ՝ պատրաստ լինենք պաշտպանելու մեր երկիրն ու պետությունը, մեր քաղաքակրթությունը, նաև այն հսկա ժառանգությունը, որ մենք՝ որպես ժողովուրդ, ունենք։ Մեր պայքարը չի սկսվում և ավարտվում Ղարաբաղում, մենք չենք կարող մեր ուժերը հաշվարկել կոնկրետ երկարության գիծ պահելու խնդրով միայն, մենք պետք է որպես հասարակություն՝ պատրաստ լինենք առաջ շարժվելու, արագ զարգանալու և այդ զարգացումը պաշտպանելու համար»,- հայտարարել է նախարարն ու, ըստ էության, բացահայտել այն հիմնական հետևությունը, որ արվել է 2016-ի ապրիլին տեղի ունեցած պատերազմից:
Ո՞րն է այն: Դա, ըստ էության, հասարակությանը երկրի տեր, բանակի սեփականատեր դարձնելու անհրաժեշտության կարևորության գիտակցումն է: Ակնհայտ է, որ Հայաստանի պայմաններում հենց այս կոնցեպտն է, որ կարող է իսկապես հիմք հանդիսանալ ապագա հաղթանակների ու նվաճումների: Հասարակությունն ինքը պետք է սեփական մասնակցությունը բերի բանակի հզորացման գործին, անքակտելի կապի մեջ գտնվի սեփական զինված ուժերի հետ: Վստահության պակասը պետք է ի սկզբանե բացառել ու հասարակությանն օժտել այն բոլոր անհրաժեշտ գործիքակազմերով, որոնց օգնությամբ այն կարող է ինչպես օժադակել, այնպես էլ շատ առումներով վերահսկել սեփական զինված ուժերը: Ասել կուզի՝ հասարակության համար բանակի թափանցիկության խնդիրը հնարավոր է լուծել միայն նույն հասարակության՝ բանակի կյանքում ունեցած դերի բարձրացման շնորհիվ, ինչին էլ, ըստ էության, կոչված է «Ազգ-բանակ» հայեցակարգը: Ճիշտ է՝ դեռևս վաղ է խոսել խնդիրների չգոյության մասին,սակայն ակնհայտ է, որ ուղին իսկապես ճիշտ է ընտրված՝ համապատասխան 21-րդ դարի ժողովրդավարական ոգուն:
Իհարկե, ասվածը չի նշանակում,որ ամեն բան անթերի է: Դրանք կան ու ունեն ոչ միայն օբյեկտիվ, այլև, ցավոք, շատ հաճախ նաև սուբյեկտիվ պատճառներ: Սա նշանակում է, որ անընդհատ կատարելագործման, առաջացող խութերը վերացնելու խնդիր կա այսօր՝ դրված ՊՆ ղեկավարության ուսերին, ինչի իրագործումը, պետք է նկատել, այնքան էլ հեշտ հանձնարարաւթյուններից չի լինելու՝ հատկապես հաշվի անելով հայաստանյան մի շարք հանրահայտ իրողություններ:
Անվիճելի է՝ կոնցեպտը, որքան էլ գրավիչ ու մրցունակ, չի կարող ծառայել իր լիարժեք նպատակներին, եթե դրա իրականացումը թողնվում է ինքնահոսի վիճակում: Վերահսկողական մեխանիզմների կատարելագործումն ու հավելյալ գործիքակազմերի ստեղծումն իսկապես հրամայական է, որով պետք է զբաղվել անդադար ու անդադրում՝ հայոց բանակն իսկապես համապատասխանեցնելու 21-րդ դարի ամենաբարձր համաշխարհային չափանիշներին:
Գայանե Մանուկյան