Ֆեյսբուքյան ընկերության մեջ իմ կողմից շատ հարգված անհատականության՝ Անահիտ Մարգարյանի առաջարկը որքան հաճելի, նույնքան ցավոտ էր ինձ համար, երբ կարդացի նրա տողերը. «Նատաշա՛ ջան, ես կցանկանայի, որ գիրքը լիներ բոլոր դպրոցներում և բուհերում, դա յուրահատուկ դաս է, որ պետք է իմանա ոչ միայն մեր մատաղ սերունդը, այլև ամբողջ աշխարհի երիտասարդությունը։ Եթե խորն ենք մտածում, դա սովորական դաս չէ, դա մարդկային վերաբերմունք է բոլորին, ովքեր նոր են կյանք մտնելու։ Հպարտ ենք քեզնով։ Էլի գրի՛ր։ Մեզ պետք է, որ գրեք...Մենք հավատում ենք քեզ ու անհամբեր սպասում, գրի՛ր... Anahit Margaryan

Ես ցանկացա արձագանքել այդ արդարացի առաջարկությանն իմ այս նյութի հրապարակումով: Այո՛, դժվար է ինձ համար արձագանքել այս առաջարկությանը, թե ինչու այս գիրքը չլինի բոլոր դպրոցներում և բուհերում, առավելապես, երբ 2013-ին ԼՂՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից երաշխավորված և նրանց ֆինանսական միջոցներով հրատարակված իմ առաջին գիրքը՝ «Ուսուցչի իմ թղթապանակը» մեթոդական ձեռնարկը, բաժանվել էր Արցախի բոլոր դպրոցներին, իսկ անցած տարի Արցախի պետական համալսարանի բանասիրականում ուսուցանվել էր այդ ձեռնարկով:
«Մանկավարժի օրագիրը» ուսուցչի գիրք է իր աշակերտների մասին. այն բացառիկ է իր տեսակով, բայց ցավալի է, որ չունեցավ օգնող ձեռք: Չգիտեմ ինչու, անտարբերության մատնվեց այս գրքի հրատարակությունը: Եղան պատկան մարմիններ, որ չկարողացան օգնել՝ գումար չունենալու պատճառով, եղան մարդիկ, որ հնարավորություն ունեին, բայց անուշադրության մատնեցին: Այս գրքի հրատարակությունը մնաց ուսուցչուհուս համեստ աշխատավարձի հաշվին:
Գիրքը հրատարակվեց Ստեփանակերտի «Դիզակ» հրատարակչության տնօրենի բարյացակամ միջնորդությամբ, այն պայմանով, որ հրատարակության ծախսերը կարողանամ փակել մի քանի ամսվա ընթացքում: Հույսեր եմ փայփայում, որ կկարողանամ գումար հայթայթել, բայց այս 250 օրինակը հրատարակվեց, որ նվիրեմ նրանց, ովքեր դարձան իմ գրքի գործող կերպարները: Այն հրատարակեցի, որ նվիրեմ արժանավորների, ովքեր սրտատրոփ ու ազնիվ նվիրումով սպասել են այդ գրքի հրատարակությանը: Օրերս այդ գիրքը նվիրում էի մեր ուսուցիչներին, աշակերտներին, իմ մտերիմներին, ընթերցողներին, բայց գրքի սահմանափակ քանակով չեմ կարողանում շատ-շատերին ընդառաջել:
Սահմանամերձ Մարտակերտի միջնակարգ դպրոցում դասավանդող ուսուցչուհուս մեկ տարվա օրագրային գրառումները դարձել են գիրք, դարձել է իրական պատմություն, որ սահմանից եկող կրակոցների արձագանքների տակ է գրվել: Այդ օրագրային գրառումները, որ տեղադրվում էին Լոս Անջելեսի հայկական «USArmenianews.com» լրատվական կայքում, առավելապես ուսուցչուհուս նյութերի համար բացված «Մանկավարժի անկյուն» բաժնում, տեսանելի դարձան հազարավոր ընթերցողների:
Այդ գրքում ապրիլյան պատերազմի ականատես դպրոցականներն են, նրանց ուրախ և տխուր ապրումները... Այդտեղ խաղաղ ապրելու երազանքներ կան, նոր սերնդի բարձրակոչ աղաղակ, հայրենի հողի սեր կա, կորստյան ցավ, համառ ապրելու կամք կա, հայրենասիրության բազում դասեր, որոնք ի ցույց են դրվել աշխարհին, որ այս սերունդն իր անհողդողդ կամքով ուսանում է սահմանամերձ բնակավայրում՝ ո՛չ ասելով արտագաղթին ու այն դաժան պատերազմին, որ ճակատագրեր է կործանում, իր շուրջը ավերածություններ փռում:
Այդ գրքում երկու պատերազմ տեսած, Արցախյան ազատամարտի տարիներին հայրենի օջախից բռնագաղթված, օտար ափերի սառնությունն իր վրա զգացած ու 96-ին հայրենադարձված և դասարանից դասարան մտնող ուսուցչուհուս անհանգիստ մտորումներն են, որ շարադրել է մտքերը երբեմն արցունքախառն, երբեմն՝ սարսափած, երբեմն՝ հուզախռով հոգով, երբեմն՝ ծիծաղկոտ...Հանձնվել է այն թղթին, որ այս սերնդի մասին այն նոր եկող սերունդներն ընթերցեն, որ իմանան նաև տարհանվածներիս մասին, որ տեղեկանան նկուղաբնակներիս հոգու ալեբախությանը, որ հասկանան անգամ այս կյանքում այն ցողի կաթիլի ջերմությունն այնպես, ինչպես ես եմ զգացել գիշերային հրետակոծությունից հետո, երբ վախվորած դուրս եմ եկել բորբոսնած ու խոնավ նկուղից ու մտերմորեն այն փոքրիկ ցողը բռանս մեջ դրել և ուրախությամբ ժպտացել, որ փրկվել ենք մենք:
Սա ուսուցչի ու աշակերտի երկխոսությամբ ստեղծված գիրք է, նրանց մտերմիկ հարաբերությամբ ամրագրված օրագիր, որ սովորեցնում է ապրել, այն սովորեցնում է գոտեպնդվել հողի, հայրենի օջախի նկատմամբ ունեցած սիրուց, սա գիրք է, որ սովորեցնում է հարգել անմահների հիշատակը, այս գիրքը սերնդի միջոցով բարոյական որակներ է սերմանում մարդու մեջ, այն սովորեցնում է դիմակայել դժվարություններին, ապրել գալիք լուսավոր օրերի երազանքներով:
Սա գիրք է, որի առաջին մասն է հրատարակվել, այն ունի շարունակություն, որը մինչև տարեվերջ կհամալրվի՝ որպես «Մանկավարժի օրագրի» երկրորդ մաս, որտեղ աշակերտների կողքին ուսուցիչներ կան ընդգրկված: Այս գիրքը դպրոցական կյանքի նկարագրությամբ հավատ ու սեր է սերմանում շրջապատին, բայց որքա~ն ցավալի է, որ նրա հրատարակությունը դարձավ մանկավարժիս աշխատավարձի սուղ միջոցներից կախված նվիրում, իսկ գրքի շարունակության հրատարակությունը ֆինանսական միջոցների պատճառով անհավանական է դարձել:
Նատաշա Պողոսյան