Դպրոցական կյանք եմ արձանագրում, բայց ամենևին չեմ խուսափում նաև բացասական որոշ երևույթների մասին բարձրաձայնելուց: Մենք էլ առնչվում ենք աշակերտների, ովքեր երբեմն իրենց պահվածքով հայտնվում են բոլորի ուշադրության կենտրոնում, նաև իրենց վերաբերմունքով ազդում մյուսների վարքագծի վրա: Դա թերևս նկատելի է լինում ուսուցիչ-աշակերտ հարաբերությունների ժամանակ որոշակի չհասկացվածության արդյունքում:

Տարիներ առաջ ավագ դասարանում հանձնարարեցի շարադրություն գրել: Աշակերտներից մեկը շատ հանգիստ նստած էր, տպավորությունն այնպես էր, որ մտածում էր անընդհատ, թե ինչ մտքեր շարադրի: Երբ հանձնեց տետրը, բացեցի: Միայն ամիս-ամսաթիվն էր գրված, շարադրության վերնագիրը և մի անսովոր բառ՝ շատ մեծ տառերով: Իմ հարցին նա արձագանքեց, որ հարմար է գտել՝ գրել միայն իր շան անունը, մի բան, որ ամենևին կապ չուներ շարադրության վերնագրի հետ: Նա «անբավարար» գնահատվեց, բայց նաև լսեցի դժգոհությունը, որ ինքը հարմար է գտել այդպես գրել, այլապես պատրաստ չէր շարադրությանը:
Հաջորդ դասաժամին նա իրեն թույլ տվեց ավելին՝ իր ազատ պահվածքով, մյուսների ուշադրությունն իր վրա սևեռելով...Անցան օրեր: Դպրոցից դուրս եկա: Ինձ ծանոթ երիտասարդների տեսա՝ զրուցելիս: Նրանց բարևեցի, նկատեցի, որ այդտեղ էր նաև այդ աշակերտը: Հանկարծ լսեցի. «Այդ բարևն ինձ էլ էր վերաբերու՞մ...»: Հետ շրջվեցի. հարցնողը նա էր: Հաստատակամ ասացի, որ բոլորին էր ուղղված: Անսպասելի էր պատասխանը, երբ համարձակորեն, ի լուր մյուսների, նա ազդարարեց. «Չհամարե՛ք, որ ինձ էլ եք բարևել, ես այդ բարևին չեմ պատասխանել»: Կարծես կայծակնահար եղա, բայց արտաքուստ հանգիստ ձևանալով՝ երկու բառով հասկացրի, որ այդպես էլ կհամարեմ:
Հաջորդ դասաժամերին, երբ ինքն էր ցանկություն հայտնում պատմելու կամ ես էի դաս հարցնում, ամեն անգամ գնահատելիս նա դժգոհում էր, որ ցածր եմ գնահատում: Մի օր էլ գրականության դասանյութից կցկտուր մի քիչ պատմեց, նկատելի էր իր պահվածքից, որ բարձր գնահատական ստանալու մեծ ցանկություն ուներ: Ես հնարավորություն տվեցի, որ շարունակի պատմել, նա լռեց, հարց տվեցի դասից, չկարողացավ պատասխանել, բայց նորից բողոքեց, որ ինքը «գերազանց» պիտի ստանար, այդ դասը լավ սովորել էր:
Շուտով դպրոց հրավիրեցի ծնողին: Որդուն ուղղված հոր հանդիմանության արդյունքում իմացա, որ տանը պարտադրել են, որպեսզի նա բարձր գնահատականներ ապահովի, բայց արդյունքում, լավ սովորելու փոխարեն, փորձել է բարձր գնահատական ստանալու ակնկալիքով՝ տարբեր ճանապարհներով ուսուցչուհու վրա ազդել:
Նա դպրոցն ավարտեց, բայց մեր միջև մնաց մի անջրպետ, մի անհասկանալի չհասկացվածություն, որ հաստատվել էր մեր երկուսիս միջև, ու ափսոսանք կար, որ չհասցրի այն հարթեցնել այդ ամիսների ընթացքում: Նրա կերպարը մնաց իմ հիշողության մեջ՝ իր գրած այն անսովոր «մեկբառանոց» շարադրությամբ, օդում անպատասխան թողած իմ բարևով, բարձր գնահատվելու մարմաջով, աշակերտին ոչ հարիր պահվածքով, ծնողի կողմից նրան ուղղված հանդիմանությամբ...
Անցան տարիներ...Դպրոցից տուն գնալու ճանապարհին անցա անծանոթ մարդկանց կողքով: Հանկարծ մեկի ձայնը կանգնեցրեց ինձ. «Տիկի՛ն Պողոսյան...Բարև Ձեզ»: Շրջվեցի...Մի հաղթանդամ տղամարդ էր: Դիմագծերը ծանոթ էին. որտե՞ղ էի տեսել նրան: Վերջապես ինձ ուղղված հարց. «Դուք դիտավորյա՞լ ինձ չբարևեցիք...»: Ավելի մոտիկից ես ուշադիր նայում եմ նրան... Մոտ երկու տասնյակ տարի է անցել: Իմ այն օրերի աշակերտն էր, ով այդ պահին նայում էր ու ժպտում, ու այդ ժպիտները փոխանցվել էին ինձ: Եվ ես արդարանում էի... Ինչպե՞ս կարող էի չբարևել, ուղղակի չէի ճանաչել... Պարզվեց՝ վաղուց ընտանիք ունի, դպրոցահասակ երեխաներ, գյուղական դպրոցում էլ դասավանդում է:
Մեր միջև հարթվեց այն անջրպետը, որ տարիներ շարունակ ուղեկցել էր մեզ, բայց անցյալից եկած մի «մեկբառանոց» շարադրություն ու մի անպատասխան բարև մեղմորեն թևածում էին շուրջս:
Նատաշա Պողոսյան